Xóa nhà tạm, nhà dột nát - giải pháp để giảm nghèo bền vững

Năm 2025, thực hiện phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”, TP Huế đã rà soát, phê duyệt và triển khai hỗ trợ xây mới, sửa chữa 1.170 căn nhà cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn. Dù việc triển khai diễn ra trong bối cảnh địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp với nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy, song phong trào vẫn được thực hiện liên tục, không gián đoạn. Đến tháng 8/2025, TP Huế đã hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao.

Cụ thể, toàn thành phố đã xây mới, sửa chữa 503 căn nhà cho người có công với cách mạng; 325 căn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; 342 căn cho hộ nghèo, cận nghèo và các trường hợp khó khăn khác.

Từ kết quả triển khai chương trình, nhiều hoàn cảnh cụ thể đã cho thấy hiệu quả và ý nghĩa xã hội rõ nét của công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát. Gia đình ông Hoàng Văn Ca (thôn Lưu Hiền Hòa, phường Phong Điền) là một trong những hộ nghèo nhiều năm sinh sống trong căn nhà xuống cấp, chật hẹp, diện tích chưa đầy 50m². Mỗi mùa mưa bão, căn nhà thường xuyên bị dột, ảnh hưởng đến sinh hoạt và tài sản. Trong khi đó, sức khỏe của hai vợ chồng không bảo đảm, thu nhập chủ yếu từ việc bán vé số, nên cuộc sống gặp nhiều khó khăn.

Tháng 4/2025, từ chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, gia đình ông Ca được UBND thị xã Phong Điền (cũ) hỗ trợ 60 triệu đồng và Ủy ban MTTQ Việt Nam thị xã Phong Điền (cũ) hỗ trợ thêm 20 triệu đồng để xây dựng nhà ở mới. Căn nhà kiên cố, an toàn được hoàn thành và đưa vào sử dụng trước mùa mưa bão năm 2025, hiện thực hóa ước mơ suốt nhiều năm của vợ chồng ông.

Xúc động trong căn nhà mới, ông Hoàng Văn Ca chia sẻ: “Hai vợ chồng lúc nào cũng đau đáu mong có được chỗ ở ổn định để bớt khổ. Giờ có nhà mới, chúng tôi không còn lo sợ mưa to, gió lớn nữa. Vợ chồng tôi cảm ơn Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương rất nhiều”.

Không chỉ riêng gia đình ông Ca, thời gian qua, tại TP Huế, các công trình “Mái ấm tình thương”, “Ngôi nhà nhân ái”, “Nhà đại đoàn kết”, “Nhà an sinh xã hội” đã được triển khai rộng khắp, hướng đến những vùng còn nhiều khó khăn. Chính quyền các cấp vào cuộc với tinh thần khẩn trương, quyết tâm, lấy phương châm “lá lành đùm lá rách” làm kim chỉ nam, nhằm từng bước xóa bỏ nhà tạm, nhà dột nát, bảo đảm an sinh xã hội và tạo điều kiện cho người dân thoát nghèo bền vững.

Chỉ tính riêng giai đoạn 2021 - 2024, các cấp, ngành, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp, mạnh thường quân và nhân dân trên địa bàn TP Huế đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho 6.778 hộ gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, với tổng kinh phí hơn 350 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, địa phương và các nguồn hợp pháp khác. 

Để đạt được kết quả đó, nhiều lãnh đạo cơ sở đã trực tiếp bám sát địa bàn, đến từng hộ gia đình, tìm hiểu từng hoàn cảnh cụ thể nhằm nắm bắt nhu cầu thực tế. Các cuộc họp dân tại thôn, tổ dân phố; các đợt rà soát được triển khai chặt chẽ, công khai, minh bạch, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, hạn chế tiêu cực, tránh bỏ sót các trường hợp khó khăn thực sự.

TP Huế áp dụng mức hỗ trợ theo quy định: 60 triệu đồng/hộ xây mới, 30 triệu đồng/hộ sửa chữa. Đối với hộ nghèo, cận nghèo, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố hỗ trợ thêm 20 triệu đồng xây mới, 10 triệu đồng sửa chữa. Bên cạnh nguồn ngân sách Nhà nước, thành phố còn huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội hóa từ tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân để hỗ trợ những hộ khó khăn không thuộc diện ngân sách chi trả.

Ngoài ra, Sở Xây dựng TP Huế đã ban hành 3 mẫu nhà điển hình kèm bản vẽ, dự toán để các địa phương áp dụng, bảo đảm thống nhất, tiết kiệm và phù hợp với điều kiện từng vùng. Trên cơ sở đó, người dân được tư vấn, lựa chọn kiểu nhà phù hợp với thói quen sinh hoạt, văn hóa bản địa, đồng thời bảo đảm yêu cầu về độ bền vững, an toàn.

Tại xã Vinh Lộc, nhiều căn nhà được xây mới, sửa chữa không chỉ từ nguồn lực Nhà nước hay sự hỗ trợ của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hảo tâm, mà còn là kết quả sinh động của tinh thần sẻ chia trong cộng đồng. Điển hình là căn nhà của bà Phạm Thị Huệ (80 tuổi), ở thôn Phụng Chánh 1. Dù được Ngân hàng BIDV hỗ trợ 70 triệu đồng, song nhờ sự chung tay của chính quyền địa phương, bà con lối xóm và các nguồn xã hội hóa, căn nhà được hoàn thiện với tổng kinh phí hơn 150 triệu đồng.

“Tui già neo đơn, bắt ốc hái rau sống qua ngày, lấy đâu ra tiền làm nhà. Nhờ địa phương vận động, bà con góp công, góp của, mỗi người giúp một chút, tui mới có được căn nhà vững chắc như ri”, bà Huệ xúc động nói.

Theo ông Phạm Văn Đào, Phó Chủ tịch UBND xã Vinh Lộc, trước và sau khi sắp xếp đơn vị hành chính (từ ngày 1/7/2025), địa phương luôn xác định xóa nhà tạm, nhà dột nát là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Năm 2025, xã đã khởi công xây mới, sửa chữa 34/34 căn nhà cho các đối tượng với tổng kinh phí hơn 1,8 tỷ đồng; việc giải ngân hoàn thành trước ngày 30/6/2025 và các công trình đã được đưa vào sử dụng.

Lãnh đạo TP Huế khẳng định, thành công của chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát không chỉ thể hiện ở những con số cụ thể, mà còn là sự kết tinh của tinh thần nhân ái, trách nhiệm cộng đồng và sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các cấp, các ngành, địa phương, với phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, rõ sản phẩm”, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo bền vững trên địa bàn.