Xá lợi Đức Phật "hồi hương" về Ấn Độ sau 127 năm lưu lạc

Đây là lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ, những bảo vật thiêng liêng từng lưu lạc nơi xứ người chính thức được "đoàn tụ" và ra mắt công chúng trong một không gian trang nghiêm bậc nhất.

Vào ngày 3/1/2026, tại Khu phức hợp Văn hóa Rai Pithora ở New Delhi, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã chính thức khai mạc Đại triển lãm Quốc tế về Xá lợi Piprahwa với chủ đề "Ánh sáng & Hoa sen: Xá lợi của Bậc Giác ngộ". Sự kiện không chỉ đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành khảo cổ mà còn là khoảnh khắc xúc động đối với hàng triệu tín đồ Phật giáo trên toàn thế giới, khi được tận mắt chiêm bái những di vật được xem là hiện thân sống động của Đức Phật.

Tâm điểm của triển lãm là bộ sưu tập xá lợi Piprahwa vô giá, bao gồm các mảnh xương, tráp pha lê, đồ trang sức và các vật phẩm cúng dường cổ xưa. Những báu vật này được kỹ sư người Anh William Claxton Peppé tìm thấy vào năm 1898 tại một bảo tháp ở Piprahwa (thuộc bang Uttar Pradesh), nơi được giới khảo cổ xác định là thành Kapilavastu (Ca Tỳ La Vệ) cổ đại - quê hương của Đức Phật Thích Ca.

Điều khiến cuộc triển lãm này trở nên độc nhất vô nhị chính là hành trình lịch sử đầy thăng trầm của các hiện vật. Sau 127 năm bị phân tán, một phần quan trọng của bộ sưu tập vừa được hồi hương về Ấn Độ vào tháng 7 năm 2025, sau khi chính phủ nước này can thiệp thành công để ngăn chặn một cuộc đấu giá gây tranh cãi tại Sotheby's (Hồng Kông). Giờ đây, những "bảo vật hồi hương" này được trưng bày song song cùng các xá lợi và cổ vật đang được lưu giữ tại Bảo tàng Quốc gia New Delhi và Bảo tàng Ấn Độ Kolkata, tạo nên một sự tái hợp lịch sử trọn vẹn.

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Narendra Modi nhấn mạnh giá trị tinh thần to lớn của các hiện vật. Ông khẳng định đối với người dân Ấn Độ, đây không phải là những món đồ cổ vô tri nằm trong lồng kính, mà là một phần thiêng liêng của di sản, là "hiện thân của Đấng Thế Tôn". Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, thông điệp về hòa bình và đối thoại của Đức Phật được truyền tải qua triển lãm càng trở nên thấm thía và cấp thiết hơn bao giờ hết.

Khách tham quan khi bước vào không gian triển lãm sẽ được dẫn dắt qua một hành trình ngược dòng thời gian. Từ những chiếc tráp bằng đá steatite có khắc dòng chữ Brahmi cổ đại xác nhận mối liên hệ với gia tộc Sakya (Thích Ca), cho đến những viên ngọc quý và các mảnh xá lợi xương được bảo quản cẩn mật, tất cả đều toát lên vẻ đẹp huyền bí và sức mạnh tâm linh kỳ diệu.

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, sự kiện còn là lời khẳng định mạnh mẽ của Ấn Độ trong nỗ lực bảo tồn và tôn vinh di sản Phật giáo. Việc đưa các xá lợi Piprahwa trở về và giới thiệu rộng rãi đến công chúng được xem là một thắng lợi lớn về văn hóa, giúp kết nối thế hệ trẻ với những giá trị lịch sử ngàn năm và củng cố vị thế của Ấn Độ như cái nôi của Phật giáo thế giới.