Quy định về điều kiện được giảm mức hình phạt đã tuyên?

- Luật sư Bùi Đức Nhã - Công ty Luật TNHH Tuệ Anh tư vấn: Theo quy định tại khoản 1 Điều 63 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định, người bị kết án cải tạo không giam giữ, phạt tù có thời hạn hoặc phạt tù chung thân, nếu đã CHHP được một thời gian nhất định, có nhiều tiến bộ và đã bồi thường được một phần nghĩa vụ dân sự, thì theo đề nghị của cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền, Tòa án có thể quyết định giảm thời hạn CHHP.

Tuy nhiên, việc giảm mức hình phạt đã tuyên cũng gặp phải một số khó khăn trong việc đánh giá, xác định đối tượng được giảm mức hình phạt và tội phạm được giảm mức hình phạt có nguy cơ tái phạm cao.

Do đó, Hội đồng Thẩm phán của TAND tối cao đã ban hành Nghị quyết 03/2024/NQ-HĐTP để hướng dẫn một số quy định trong Bộ luật Hình sự 2015, trong đó có hướng dẫn về điều kiện được giảm mức hình phạt đã tuyên.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị quyết 03/2024/NQ-HĐTP, người bị kết án cải tạo không giam giữ, phạt tù có thời hạn hoặc phạt tù chung thân được xét giảm thời hạn CHHP lần đầu khi có đủ các điều kiện sau đây:

Đã chấp hành được một phần ba thời hạn đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, hình phạt tù có thời hạn; 12 năm đối với tù chung thân; 15 năm đối với người bị kết án về nhiều tội, trong đó có tội bị kết án tù chung thân;

Đối với người bị kết án cải tạo không giam giữ phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, thành thật hối cải, tích cực lao động, học tập.

Đối với người bị kết án phạt tù có thời hạn hoặc phạt tù chung thân phải có nhiều tiến bộ, thể hiện ở việc chấp hành tốt nội quy cơ sở giam giữ, tích cực học tập, lao động, cải tạo và phải có đủ kỳ xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên theo quy định.

Đã bồi thường được ít nhất một phần hai nghĩa vụ dân sự theo bản án, quyết định của Tòa án: Người bị kết án bồi thường được ít hơn một phần hai nghĩa vụ dân sự theo bản án, quyết định của Tòa án nhưng có văn bản miễn giảm một phần nghĩa vụ dân sự hoặc có thỏa thuận khác của người được thi hành án, người đại diện hợp pháp của người được thi hành án (có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền) thể hiện người bị kết án đã bồi thường được một phần hai nghĩa vụ dân sự thì cũng được coi là đã bồi thường được một phần nghĩa vụ dân sự.

Người bị kết án có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn hướng dẫn tại khoản 8 Điều 2 của Nghị quyết này được UBND cấp xã nơi họ cư trú hoặc cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền xác nhận thì mức bồi thường nghĩa vụ dân sự có thể thấp hơn một phần hai nghĩa vụ dân sự theo bản án, quyết định của Tòa án nhưng Tòa án phải ghi rõ trong quyết định.

Người bị kết án về tội tham nhũng, chức vụ thì phải bồi thường được ít nhất một phần hai nghĩa vụ dân sự.

Được cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền đề nghị bằng văn bản xét giảm thời hạn CHHP.

Theo đó, khi phạm nhân đáp ứng được các yêu cầu theo hướng dẫn nêu trên sẽ được xem xét giảm thời hạn CHHP theo quy định của pháp luật.

Cũng theo hướng dẫn tại Điều 5 Nghị quyết 03/2024/NQ-HĐTP, mức giảm thời hạn CHHP được thực hiện như sau:

Người bị kết án cải tạo không giam giữ thì mỗi lần có thể được giảm từ 3 tháng đến 9 tháng.

Người bị kết án phạt tù từ 30 năm trở xuống hoặc người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống 30 năm tù thì mỗi lần có thể được giảm từ 1 tháng đến 3 năm. Trường hợp giảm đến 3 năm thì phải là người có thành tích đặc biệt xuất sắc.

Lưu ý, khi giảm thời gian được giảm phải bảo đảm thời gian thực tế CHHP quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5 và 6 Điều 63 của Bộ luật Hình sự 2015 ( sửa đổi, bổ sung năm 2017).