Phú Thọ: Toàn tỉnh có 979 di tích đã xếp hạng
(PLVN) - Phú Thọ sở hữu hệ sinh thái di sản văn hoá phong phú bậc nhất cả nước với các giá trị vật thể và phi vật thể đặc sắc, trong đó nhiều di sản được UNESCO vinh danh. Việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản đang trở thành nhiệm vụ chiến lược, góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh mới.
Sau sáp nhập, toàn tỉnh có 979 di tích đã xếp hạng, trong đó 6 di tích quốc gia đặc biệt là: Khu di tích lịch sử Đền Hùng; Tây Thiên - Tam Đảo; Tháp Bình Sơn; Đình Thổ Tang; Cụm đình Hương Canh; Hang Xóm Trại và Mái đá Làng Vành; có 176 di tích quốc gia, 79 di tích cấp tỉnh.
Về di sản văn hóa phi vật thể, toàn tỉnh hiện có 5 di sản được UNESCO ghi danh là: Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan, Nghi lễ và trò chơi kéo co (kéo song Hương Canh), Hát Ca trù và thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (vùng lan tỏa); có 41 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 6 Bảo vật quốc gia gồm: Trống đồng Đền Hùng, Bộ khóa đai lưng bằng đồng, Sưu tập Nha chương, Tượng Mẫu Âu Cơ, Bàn thờ Phật bằng đá; Tháp gốm men chùa Trò.
Năm 2025, tỉnh Phú Thọ đã hoàn thiện 6 hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025 là Lễ hội Cướp kén ở xã Dị Nậu, Tết Doi của người Mường, xã Thu Cúc; Nghề thủ công truyền thống “Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường; Hát Thường Rang, bộ Mẹng của người Mường; Lễ xuống đồng của người Cao Lan, Lễ hội truyền thống Hội xuân Đan Trì. Bên cạnh đó còn có Địa điểm khu kinh tế thanh niên năm 1970 tại xã Minh Đài được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia; 7 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.
Khảo sát phục vụ phục dựng Lễ hội rước Ông Khiu, Bà Khiu tại đình Thanh Đình, xã Hy Cương. Lập hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với quần thể di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh Chùa Tiên, triển khai hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp quốc gia Đình Hoàng Chung (xã Tiên Lữ). Hồ sơ Mo Mường đang trình UNESCO đề nghị đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Phú Thọ đang đứng trước cơ hội lớn để đưa di sản văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội. Không gian văn hóa hợp nhất mang đến hệ sinh thái di sản phong phú, đủ điều kiện để hình thành các tuyến du lịch văn hóa liên vùng; phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm; xây dựng sản phẩm OCOP dựa trên giá trị truyền thống.
Thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh số hóa toàn bộ hệ thống di sản, tạo kho dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu, quảng bá và các sản phẩm du lịch thông minh. Công tác tôn vinh nghệ nhân, mở rộng lớp truyền dạy trong cộng đồng và trường học tiếp tục được chú trọng để xây dựng lực lượng kế cận bền vững.
Các tuyến du lịch gắn với Hát Xoan, Mo Mường, lễ hội truyền thống và làng nghề sẽ được kết nối đồng bộ. Cộng đồng địa phương được khuyến khích tham gia sâu vào hoạt động bảo tồn và khai thác di sản, hướng tới mô hình phát triển bền vững, giữ gìn bản sắc nhưng vẫn tạo giá trị kinh tế.
Trong bối cảnh mới, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội lớn để Phú Thọ khẳng định vị thế trung tâm văn hóa - lễ hội của vùng. Với sự quyết tâm của các cấp, ngành và sự đồng hành của người dân, những giá trị văn hóa ngàn đời của đất Tổ sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.