Môi trường pháp lý mới cho ngành quảng cáo sáng tạo - Khi pháp luật thúc đẩy ngành quảng cáo sáng tạo

Khung pháp lý đối với quảng cáo trên môi trường mạng

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, quảng cáo không còn chỉ là hoạt động truyền thông đơn thuần mà đã trở thành một ngành kinh tế sáng tạo, gắn chặt với công nghệ và dữ liệu. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, các thuật toán phân tích hành vi và hệ thống dữ liệu lớn đã làm thay đổi căn bản cách thức quảng cáo được thiết kế, phân phối và tiếp cận công chúng. Tuy nhiên, chính sự thay đổi nhanh chóng đó cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện thể chế pháp lý, nhằm vừa quản lý hiệu quả, vừa không kìm hãm sáng tạo. Luật Quảng cáo năm 2012 được ban hành trong bối cảnh quảng cáo số còn ở giai đoạn sơ khai, chưa dự liệu được sự bùng nổ của mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới, livestream bán hàng hay quảng cáo cá nhân hóa dựa trên dữ liệu người dùng. Sau hơn một thập kỷ thi hành, nhiều khoảng trống pháp lý đã bộc lộ, đặc biệt trong quản lý nội dung quảng cáo trên môi trường mạng, trách nhiệm của các chủ thể tham gia quảng cáo và việc ứng dụng công nghệ mới. Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 vì vậy mang ý nghĩa như một bước “nâng cấp thể chế”, giúp pháp luật theo kịp nhịp phát triển của thực tiễn. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo được Quốc hội thông qua năm 2025 (Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025), có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý hoạt động quảng cáo tại Việt Nam.

Một trong những nội dung trọng tâm của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 là hoàn thiện khung pháp lý đối với quảng cáo trên môi trường mạng, nơi trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn đang được ứng dụng mạnh mẽ. Luật quy định rõ yêu cầu quảng cáo phải được nhận diện, phân biệt với nội dung thông tin thông thường, hạn chế tình trạng quảng cáo ẩn dưới dạng chia sẻ cá nhân hoặc nội dung giải trí. Các hình thức quảng cáo không cố định vị trí phải bảo đảm để người tiếp nhận có thể chủ động tắt hoặc từ chối, qua đó tôn trọng quyền lựa chọn của người tiêu dùng trong không gian số.

Đáng chú ý, Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 lần đầu tiên làm rõ trách nhiệm của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, bao gồm người nổi tiếng, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, nghệ sĩ, vận động viên. Trong bối cảnh quảng cáo được cá nhân hóa cao độ, thông qua livestream, video trải nghiệm hay các bài đăng mang tính cá nhân, việc xác định rõ trách nhiệm pháp lý của người chuyển tải quảng cáo là yêu cầu tất yếu để bảo đảm tính trung thực và minh bạch của thông tin.

Từ góc độ quản lý, những quy định này không nhằm hạn chế hoạt động quảng cáo trên nền tảng số, mà tạo ra khuôn khổ pháp lý để quảng cáo vận hành có trách nhiệm. Khi người chuyển tải quảng cáo, doanh nghiệp quảng cáo và nền tảng công nghệ đều có nghĩa vụ pháp lý rõ ràng, môi trường quảng cáo số sẽ trở nên lành mạnh hơn, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và giữ gìn trật tự văn hóa, thông tin trên không gian mạng.

Động lực mới của công nghiệp văn hóa

Điểm tiến bộ của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 là không cấm đoán, mà thừa nhận và tạo điều kiện cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong hoạt động quảng cáo. Luật không phủ nhận xu hướng cá nhân hóa quảng cáo, vốn là đặc trưng của quảng cáo hiện đại, mà đặt ra các nguyên tắc pháp lý để bảo đảm việc cá nhân hóa diễn ra minh bạch, có trách nhiệm và phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam.

Trên thực tế, trí tuệ nhân tạo đang được sử dụng rộng rãi trong việc phân tích dữ liệu hành vi người dùng, dự đoán nhu cầu tiêu dùng, tối ưu nội dung quảng cáo và lựa chọn thời điểm, kênh tiếp cận phù hợp. Dữ liệu lớn cho phép doanh nghiệp xây dựng các chiến dịch quảng cáo “đúng người, đúng lúc, đúng nhu cầu”, thay vì quảng cáo đại trà, kém hiệu quả. Khi được đặt trong khuôn khổ pháp luật, quảng cáo cá nhân hóa không chỉ nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn góp phần giảm áp lực quảng cáo tràn lan đối với xã hội.

Từ góc độ sáng tạo, việc ứng dụng AI mở ra những phương thức sản xuất nội dung quảng cáo hoàn toàn mới. Nhiều khâu trong quá trình sáng tạo, từ phân tích xu hướng, đề xuất ý tưởng, cá nhân hóa thông điệp đến đo lường hiệu quả, đều có thể được hỗ trợ bởi công nghệ. Điều này giúp các doanh nghiệp quảng cáo và đội ngũ sáng tạo tập trung nhiều hơn vào giá trị nội dung, thông điệp văn hóa và tính thẩm mỹ của sản phẩm quảng cáo.

Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 cũng đặt quảng cáo trong mối liên hệ chặt chẽ với Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030. Trong chiến lược này, quảng cáo được xác định là một trong những lĩnh vực có tiềm năng đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời là kênh lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trong và ngoài nước. Khi thể chế pháp luật tạo điều kiện cho sáng tạo và công nghệ, quảng cáo có thể trở thành cầu nối giữa văn hóa, công nghệ và thị trường, đúng với bản chất của một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhiều lần khẳng định, phát triển công nghiệp văn hóa không thể tách rời việc hoàn thiện thể chế pháp luật, trong đó quảng cáo giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Pháp luật cần tạo môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp, nghệ sĩ và nhà sáng tạo yên tâm đầu tư, đồng thời bảo đảm định hướng giá trị, giữ gìn bản sắc văn hóa và lợi ích cộng đồng.

Có thể nói, Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 không chỉ giải quyết các vấn đề quản lý trước mắt, mà còn mở ra không gian phát triển dài hạn cho ngành quảng cáo trong kỷ nguyên số. Khi trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và cá nhân hóa quảng cáo được đặt trong khuôn khổ pháp luật rõ ràng, ngành quảng cáo Việt Nam có cơ hội bứt phá, trở thành cấu phần quan trọng của công nghiệp văn hóa, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống văn hóa đương đại.

Bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ VH,TT&DL:

“Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 mang lại nhiều thay đổi quan trọng, tháo gỡ khó khăn trong quản lý và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt ở các loại hình quảng cáo truyền thống như báo chí, truyền hình và quảng cáo ngoài trời. Trước hết là việc cắt giảm thủ tục hành chính. Nhiều thủ tục, thành phần hồ sơ không còn phù hợp đã được rà soát, bãi bỏ. Thủ tục thông báo sản phẩm quảng cáo cũng được đơn giản hóa, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm. Điều này vừa giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp, vừa giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực cho công tác thanh tra, kiểm tra.

Tiếp đến là điều chỉnh về tỷ lệ và thời lượng quảng cáo. Luật đã tạo sự linh hoạt hơn đối với tỷ lệ quảng cáo trên truyền hình, giúp các đài chủ động cân đối giữa khai thác nguồn thu và chất lượng chương trình. Quy định về quảng cáo trong phim cũng được cụ thể hóa, với giới hạn rõ ràng để bảo đảm sự cân bằng, không làm gián đoạn trải nghiệm của khán giả.

Tóm lại, những sửa đổi này vừa tháo gỡ “điểm nghẽn” cho doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tạo môi trường quảng cáo thông thoáng, minh bạch và chuyên nghiệp hơn”.

Bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử - Bộ VH,TT&DL

“Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 khuyến nghị người có ảnh hưởng nên có chứng chỉ do cơ quan thẩm quyền cấp, sau khi họ tìm hiểu quy định quảng cáo, cung cấp thông tin trên mạng. Đây là cơ sở để nhãn hàng đánh giá KOL, KOC đã hiểu biết về quảng cáo chưa, việc này giúp lựa chọn an toàn hơn”. (phát biểu tại tọa đàm “Luật Quảng cáo năm 2025: Những điểm mới cho doanh nghiệp, KOL và các nền tảng số” tháng 11/2025.)

Tiến sĩ Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam thuộc Hội Truyền thông số Việt Nam:

“Tác động của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 là sâu rộng nhưng có thể tập trung vào ba trụ cột chính. Đó là chuẩn hóa thị trường, quy trách nhiệm cho nền tảng và định hình lại văn hóa quảng cáo của KOL. Giờ đây, một KOL không thể nói “tôi chỉ chia sẻ trải nghiệm cá nhân trong khi thực chất họ nhận tài trợ từ nhãn hàng”. Tác động lớn nhất của Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 là sẽ “san bằng sân chơi” và thúc đẩy một sự chuyển dịch chiến lược. Thị trường sẽ chuyển dịch từ nền kinh tế tiếp cận, nơi giá trị được đo bằng lượng người theo dõi, sang nền kinh tế tin cậy”.

Bà Phạm Đắc Mỵ Trân, Quyền trưởng phòng Phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM:

“Một trong những điểm quan trọng nhất trong luật mới là việc xác định rõ trách nhiệm của người nổi tiếng/người có ảnh hưởng khi tham gia quảng cáo. Nếu các cá nhân này tham gia quảng cáo sai sự thật, gây thiệt hại, họ có thể bị xử phạt, buộc cải chính hoặc bồi thường. Ngoài ra, Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 cũng yêu cầu KOL phải xác minh thông tin, chịu trách nhiệm nếu quảng cáo sai và phải công khai việc quảng cáo, siết chặt hình thức quảng cáo ngầm (không phân biệt rõ nội dung quảng cáo và thông thường). Phạm vi của quảng cáo cũng được mở rộng, bao gồm cả hoạt động trên mạng xã hội, livestream và các nền tảng số.

Các nền tảng này sẽ có trách nhiệm lớn hơn, phải phân biệt nội dung quảng cáo với nội dung thường và phối hợp gỡ bỏ quảng cáo vi phạm trong thời hạn ngắn. Luật Quảng cáo sửa đổi năm 2025 cũng siết chặt thời lượng quảng cáo trên truyền hình và nội dung số. Đơn cử về thời lượng, luật quy định kênh miễn phí không quá 10% tổng thời lượng phát sóng/ngày, kênh trả tiền không quá 5%...”.

Diệu Bảo - B.Châu (tổng hợp)