Linh thiêng Chợ Đình Bích La trong đêm Xuân Bính Ngọ

Từ 19 giờ 30 phút ngày mồng 2 đến hết ngày mồng 3 Tết Nguyên đán, lễ hội chính thức diễn ra tại xã Triệu Phong với ba phần chính: lễ – hội – chợ. Mỗi phần là một lát cắt sinh động, phản ánh chiều sâu lịch sử, đời sống tín ngưỡng và tinh thần cố kết cộng đồng của người dân Bích La.

​Ông Đặng Sỹ Dũng, Chủ tịch UBND xã Triệu Phong, cho biết: “Chợ Đình Bích La không chỉ là một hoạt động văn hóa đầu xuân mà còn là không gian linh thiêng để Nhân dân tưởng nhớ tiền nhân, cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt; đồng thời gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hạnh phúc, làm ăn thuận lợi”.

​Bích La, theo cách lý giải dân gian là “dải lụa xanh biếc”. Làng cổ Bích La được hình thành vào năm 1527, dưới triều Hậu Lê, trải qua gần 500 năm tồn tại và phát triển. Mảnh đất này được tiền nhân ca tụng bằng những câu chữ đậm khí thiêng: “Địa chung linh khí, truyền thiên cổ/ Thế xuất anh tài, vạn ức niên”, là nơi hội tụ linh khí trời đất, sản sinh nhiều nhân tài qua bao thế hệ.

​Trong suốt dòng chảy năm thế kỷ, người dân Bích La luôn gìn giữ, tôn tạo đình làng, miếu mạo và những giá trị truyền thống, để “thể phất hồn thiên địa, tinh thần tại tử tôn”, khắc ghi công đức Phó tướng Lê Mậu Doãn cùng các bậc tiền nhân khai khẩn, lập làng. Đình Bích La vì thế không chỉ là nơi thờ Thành hoàng làng và tiền hiền, mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường và truyền thống hiếu học. Mỗi mùa xuân, nơi đây lại trở thành tâm điểm của cộng đồng, nơi ký ức lịch sử hòa vào nhịp sống đương đại.

​Ông Dũng cho hay, phần lễ của Chợ Đình Bích La được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức: Lễ túc yết, cáo Thần Hoàng, Bổn Thổ; Lễ cầu Thần Kim Quy; dâng hương và cầu nguyện đầu năm. Trong đó, Lễ cầu Thần Kim Quy diễn ra rạng sáng mồng 3 Tết là nghi thức giàu sắc màu tâm linh, gắn với truyền thuyết linh vật rùa vàng từng ngự tại hồ trước đình làng.

​Theo tích xưa, mỗi lần rùa nổi lên, dân làng lại được mùa; khi rùa vắng bóng, thiên tai ập đến. Từ niềm tin ấy, nghi lễ cầu Thần Kim Quy trở thành hồn cốt của lễ hội, gửi gắm khát vọng bình an và thịnh vượng.

​Song hành với phần lễ là phần hội rộn ràng sắc xuân. Chương trình giao lưu “Làng vui chơi, làng ca hát” tạo nên không khí đầm ấm, đậm tình xóm giềng. Hội thi bài chòi diễn ra xuyên đêm; sáng mồng 3 tiếp tục với hội thi cờ tướng, thi viết chữ đẹp dành cho học sinh và các trò chơi dân gian như: đẩy gậy, nhảy bao bố, đi cầu khỉ, bắt vịt. Những thanh âm rộn rã, những tiếng reo vui xen lẫn tiếng trống hội đã làm nên một bức tranh xuân vừa truyền thống, vừa sống động.

​Điểm nhấn đặc biệt của lễ hội là phiên chợ truyền thống. Phần chợ diễn ra từ 18 giờ ngày mồng 2 đến 11 giờ ngày mồng 3 Tết. Thời khắc đông nhất là lúc nửa đêm và rạng sáng, khi dòng người từ khắp nơi đổ về đình làng để “mua lộc”.

​Người dân Bích La mang đến chợ những sản vật mộc mạc do chính tay mình làm ra, như: sung, mía, muối, trầu cau… Mỗi món hàng đều gửi gắm ước vọng đầu xuân sung túc, ngọt ngào, mặn nồng, bền chặt. Ở đây, người bán không nói thách, người mua không trả giá; sự trao đổi mang ý nghĩa chia lộc hơn là mua bán thông thường. Chính nét ứng xử văn minh ấy đã làm nên bản sắc riêng của Chợ Đình Bích La giữa đời sống thị trường hiện đại.

​Giữa dòng người tấp nập, chị Nguyễn Thị Loan, trú tại xã Gio Linh, lần đầu tiên đến chợ đình vào đêm mồng 2 Tết. Chị chia sẻ rằng dù đã nghe nhiều về phiên chợ đặc biệt này nhưng chỉ khi trực tiếp hòa mình vào không gian linh thiêng và rộn ràng ấy, mới cảm nhận trọn vẹn ý nghĩa của hai chữ “lộc xuân”. Sau khi thắp nén hương thành kính giữa đình làng, chị dạo qua khu viết thư pháp, mua lá thần tài, một bao muối và vài nhánh mía mang về như lời cầu chúc cho gia đình một năm mới đủ đầy, thuận hòa.

​Trải qua bao biến thiên của lịch sử, Lễ hội Chợ Đình Bích La vẫn được gìn giữ, trao truyền và tổ chức ngày càng quy mô, văn minh. Đó là sự trân trọng di sản văn hóa cha ông, đồng thời thể hiện trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của quê hương.

​“Chợ Đình đã có từ ban sơ/Mua bán vui xuân thỏa đợi chờ…/Một năm chỉ có mồng ba tết/Thần rùa xao xuyến tỉnh giấc mơ”. Những vần thơ mộc mạc ấy như lời nhắc nhớ về một truyền thống lâu đời, nơi tâm linh hòa cùng đời sống, nơi con người tìm về cội nguồn để tiếp thêm niềm tin cho chặng đường phía trước.

​Xuân Bính Ngọ mở ra những vận hội mới. Và giữa dòng người đi hội, giữa hương trầm quyện trong gió sớm, Chợ Đình Bích La không chỉ là một lễ hội đầu năm, mà còn là điểm tựa tinh thần – nơi mỗi người tìm thấy cho mình niềm tin, hy vọng và khát vọng vươn lên trong một năm mới an lành, thịnh vượng.