Khánh Hòa: Đảm bảo tiếp cận chính sách cho 100% người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý

Bà Nguyễn Thị Kim Cúc - Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Khánh Hòa đã trao đổi với Báo Pháp luật Việt Nam về nội dung này.

Bà có thể cho biết một số giải pháp hiệu quả mà Trung tâm đã thực hiện để đảm bảo việc tiếp cận chính sách TGPL cho người khuyết tật thuộc diện được TGPL?

Bà Nguyễn Thị Kim Cúc: Thời gian qua, công tác truyền thông về TGPL cho người khuyết tật đã được đẩy mạnh, thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, được nhiều người dân, cơ quan chính quyền địa phương quan tâm.

Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ những người yếu thế trong xã hội, cũng như người khuyết tật khó tiếp cận thông tin, không biết họ có quyền được TGPL. Nhiều người khuyết tật không có giấy tờ chứng minh; người khuyết tật ở vùng sâu, vùng xa gặp nhiều trở ngại trong di chuyển, tham gia tố tụng hay hòa giải.

Nắm bắt được nhu cầu hỗ trợ pháp lý của người dân trong thời kỳ mới, đảm bảo 100% người khuyết tật thuộc diện được TGPL có thể tiếp cận chính sách TGPL trực tiếp nhất, nhanh và hiệu quả nhất, ngày 21/8/2025, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Khánh Hoà đã ban hành Thông báo số 183/TB-TGPL về việc phân công viên chức trực tại Tòa án trong công tác TGPL tại trụ sở các Tòa án nhân dân khu vực trên địa bàn tỉnh.

Nhờ đó, Trung tâm đã chủ động tiếp cận, hỗ trợ nhiều trường hợp là người khuyết tật cần được hỗ trợ pháp lý trong các vụ việc phức tạp.

Điển hình như trường hợp của chị P trú tại xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa. Chị là nạn nhân vụ việc bạo lực gia đình, lại là người khuyết tật đặc biệt nặng, cuộc sống hàng ngày phải dựa vào đôi nạng để làm rẫy, chăn nuôi kiếm tiền trang trải cuộc sống. Chồng chị là ông T thường xuyên nhậu nhẹt. Sau những cuộc nhậu của chồng, chị P và con trai phải chịu những trận đòn, chửi mắng từ ông T. “Tức nước vỡ bờ” chị quyết định chấm dứt hôn nhân với người chồng tệ bạc.

Tuy nhiên, tại Tòa án, do nhận thức pháp luật còn hạn chế, bản thân không được đi học cũng không biết chữ, chị P không thể trình bày được ý kiến của mình về việc phân chia tài sản chung của vợ chồng là căn nhà do cha mẹ chị để lại nhưng đã bị người chồng chiếm giữ, chị và con không có nơi ở, phải sống nhờ vào người họ hàng, hàng ngày rong ruổi khắp mọi nẻo đường đi bán vé số mưu sinh.

Trên cơ sở phối kết hợp với Tòa án nhân dân khu vực, nắm bắt được thông tin của chị P, Trợ giúp viên đã đến gặp, làm việc hỗ trợ chị P soạn đơn khởi kiện, trình bày yêu cầu của của chị P để Tòa án xem xét bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chị.

Hay như trường hợp của ông C ở xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa. Ông C bị khuyết tật bẩm sinh ở chân không thể đi lại, hàng ngày ông phải dùng xe lăn để di chuyển, cũng như sinh hoạt bán hàng để kiếm sống.

Sinh thời, cha mẹ ông C có tích cóp được mảnh đất, sau khi ba mẹ mất các anh chị ông chuyển đi nhiều nơi sinh sống, có người hiện đang ở nước ngoài. Đến nay, do tuổi già sức yếu, ông mong muốn được phân chia di sản là thửa đất do cha mẹ để lại.

Tuy nhiên, khi đến Tòa án, ông không biết phải bắt đầu từ đâu vì ngoài các anh chị em ông đang ở nước ngòai, thì ông còn có người em ruột bị khuyết tật tâm thần đang sống cùng chị gái tại TP Hồ Chí Minh.

Sau khi tiếp nhận thông tin vụ việc của ông C từ Tòa án nhân dân khu vực, Trợ giúp viên pháp lý đã chủ động liên hệ làm việc với ông C tại nhà, tìm hiểu vụ việc, giải thích cho ông C biết về chính sách TGPL miễn phí của Nhà nước dành cho người khuyết tật.

Trợ giúp viên hỗ trợ ông C làm đơn gửi Tòa án để xem xét giải quyết yêu cầu để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho ông. Vụ việc của ông C là vụ việc pháp lý phức tạp, liên quan đến yếu tố nước ngoài do có nhiều người liên quan hiện đang sinh sống tại Mỹ và Australia.

Đối với người khuyết tật như ông việc đi lại đã rất khó khăn, càng khó khăn hơn khi bản thân ông C không am hiểu pháp luật. Sau khi được Trợ giúp viên giải thích về quyền được TGPL, ông C đã được định hướng rõ ràng hơn về quy trình cũng như các công việc cần làm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình trong “hành trình tiếp cận công lý”.

Ngoài việc bám sát địa bàn, phối kết hợp tốt với cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ, để chính sách TGPL được lan tỏa, Trung tâm còn triển khai hoạt động gì, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Kim Cúc: Sau sáp nhập, nhằm đảm bảo chính sách TGPL được lan tỏa từng ngõ, đến từng nhà, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Khánh Hoà đã đẩy mạnh hoạt động truyền thông với nhiều hình thức, nội dung đa dạng, phong phú như tổ chức các Hội nghị truyền thông về TGPL; hoạt động truyền thông về cơ sở; tổ chức các điểm tiếp nhận TGPL tại UBND xã.

Ví dụ, thực hiện Quyết định số 140/QĐ-STP ngày 29/9/2025 của Giám đốc Sở Tư pháp phê duyệt Kế hoạch tổ chức Hội nghị truyền thông về TGPL cho người cao tuổi năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 10 Hội nghị truyền thông về TGPL cho người cao tuổi và 1 Hội nghị cho tất cả các Trưởng khu phố, già làng, Trưởng bản là những đại diện cho công tác phối kết hợp thực hiện TGPL cho người cao tuổi, thu hút 169/175 đại biểu mời tham dự.

Theo kế hoạch công tác TGPL năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 10 Hội nghị tập huấn TGPL cho người khuyết tật tại Hội người mù huyện Cam Lâm, Hội người mù TP Cam Ranh và tại Trung tâm Bảo trợ xã hội huyện Diên Khánh và tại UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Thực hiện các Quyết định (số 102/QĐ-STP ngày 18/8/2025 số 167/QĐ-STP ngày 09/10/2025) của Giám đốc Sở Tư pháp phê duyệt Kế hoạch tổ chức Hội nghị truyền thông về TGPL trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh năm 2025, Trung tâm cũng đã tổ chức 19 Hội nghị truyền thông tại thôn, xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh, thu hút 1.074 người dân tới tham dự, tư vấn, giải đáp pháp luật tại chỗ cho 56 trường hợp có yêu cầu.

Tổ chức thực hiện Kế hoạch số 26 5/KH-TTTGPL ngày 16/9/2025 của Giám đốc Trung tâm TGPL về triển khai thực hiện truyền thông TGPL ngoài trụ sở trên địa bàn tỉnh năm 2025, từ ngày 06/10/2025-22/10/2025, Trung tâm đã thực hiện 80 điểm tiếp nhận TGPL (trực tiếp tại thôn)/19 xã, thu hút 507 người tham dự, tư vấn tại chỗ 191 trường hợp, tiếp nhận 1 vụ việc yêu cầu TGPL.

Cùng với đó, Trung tâm phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, cơ quan tư pháp và các đoàn thể trong công tác TGPL. Sự phối hợp này giúp hoạt động phổ biến, tuyên truyền pháp luật đến người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế như người khuyết tật, người nghèo, trẻ em nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, trợ giúp viên pháp lý luôn nâng cao trách nhiệm bám sát địa bàn, đối với các trường hợp người khuyết tật di chuyển khó khăn, trợ giúp viên trực tiếp đến làm việc tại nhà tiếp nhận yêu cầu TGPL, liên hệ kết nối với người dân qua zalo, điện thoại để bảo đảm “dù trong hoàn cảnh nào, hay ở đâu, khi có yêu cầu người khuyết tật luôn luôn nhận được chính sách TGPL trực tiếp, nhanh và hiệu quả nhất".

Qua những hoạt động này đã đảm bảo công tác TGPL đóng góp tích cực vào việc bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy bình đẳng cho mọi người, trong đó có người khuyết tật. TGPL không chỉ là “điểm tựa pháp lý”, mà còn là “điểm tựa tinh thần” trên con đường đi tìm công lý cho những người yếu thế trong xã hội.

Xin trân trọng cảm ơn bà!