Chủ động nhận diện thủ đoạn mới trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả
Thời qian qua, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã huy động được sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành, của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương và toàn dân trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Đấu tranh chống hàng lậu, hàng giả với phương châm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”
Theo Báo cáo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, năm 2025, tình hình chính trị - an ninh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, bất ổn địa chính trị, xung đột quân sự tiếp tục leo thang căng thẳng tại một số quốc gia, khu vực; thiên tai, biến đổi khí hậu tiếp tục tác động nặng nề; cạnh tranh thương mại giữa các nước lớn diễn ra gay gắt; tỷ giá đồng USD và giá vàng biến động mạnh, tác động, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế thế giới, khu vực và Việt Nam.
Trong nước, hoạt động mua bán, vận chuyển hàng cấm, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, gian lận thương mại và hàng giả qua các tuyến biên giới, cửa khẩu đất liền, đường mòn, lối mở biên giới, tuyến biên giới biển, cảng biển, vùng biển, đường hàng không, địa bàn nội địa và không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ… trên một số lĩnh vực có chiều hướng gia tăng.
Tuy nhiên, Ban Chỉ đạo 389 các Bộ, ngành, tỉnh, thành phố đã làm tốt công tác lãnh đạo, chỉ đạo và quán triệt, yêu cầu các đơn vị, lực lượng thực hiện nghiêm Chỉ thị số 13 và các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia huy động được sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành, của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương và toàn dân trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của người dân, doanh nghiệp và của cơ quan, đơn vị, lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh, xử lý các vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với phương châm “xử lý một vụ, cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Kết quả, năm 2025, các đơn vị, địa phương phát hiện, bắt giữ, xử lý 123.513 vụ việc vi phạm (giảm 10,00% so với năm 2024). Trong đó: 9.404 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu ; 109.180 vụ gin lận thương mại, gian lận thuế; 4.929 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tổng số thu nộp ngân sách nhà nước đạt 15.394.667 triệu đồng.
Nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi
Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, thời gian qua, lợi dụng loại hình thủ tục đơn giản với hàng hoá quá cảnh, chuyển cửa khẩu, loại hình miễn thuế đối với hàng hoá tạm nhập tái xuất, gửi kho ngoại quan, gia công sản xuất xuất khẩu, làm giả hồ sơ, giấy tờ trong bộ hồ sơ hải quan… để buôn lậu, thẩm lậu vào thị trường Việt Nam…
Lợi dụng việc cấp phép nhập khẩu chính ngạch hàng hóa và sơ hở trong việc kiểm tra, kiểm nghiệm sản phẩm hàng hóa của cơ quan chức năng để mua bán, đóng gói sản phẩm, hàng hóa không đúng chất lượng theo đăng ký; mua nguyên liệu giá rẻ, trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đúng bản chất công dụng của sản phẩm, sau đó tổ chức gia công, pha trộn, sao chép nhãn mác, làm giả bao bì của các thương hiệu nổi tiếng để đóng gói thành phẩm, làm giả tem chống giả, mã vạch sản phẩm một cách tinh vi để qua mặt người tiêu dùng; sử dụng giấy tờ pháp lý giả, khống để đăng ký, công bố sản phẩm…
Bên cạnh đó, lợi dụng hoạt động của doanh nghiệp, đối tượng thực hiện các hành vi gian dối để xuất bán trái phép hóa đơn giá trị gia tăng nhằm mục đích trốn thuế. Lợi dụng các sàn thương mại điện tử và sử dụng các trang mạng xã hội, công cụ livestream… để quảng cáo, kinh doanh hàng lậu, hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Ngoài ra lợi dụng loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh, hàng xách tay, hành lý ký gửi và lợi dụng chính sách thông thoáng về xuất nhập khẩu để buôn lậu, vận chuyển trái phép các mặt hàng gọn nhẹ dễ vận chuyển, có giá trị cao như: tiền, ngoại tệ, vàng, kim cương, tôm hùm giống, thuốc lá, xì gà, thuốc tân dược, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, điện tử, điện lạnh, tiền chất, ma tuý, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng tiêu dùng khác.
Xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân vi phạm kỷ luật, pháp luật
Năm 2026, tình hình chính trị - an ninh thế giới, khu vực sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp; thiên tai, biến đổi khí hậu, chiến tranh thương mại dự báo tiếp tục căng thẳng và có ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế Việt Nam; giá cả, cung ứng các mặt hàng thiết yếu tiếp tục tiềm ẩn biến động phức tạp, là thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống Nhân dân, gây tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Để triển khai thực hiện hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương và hàng giả năm 2026, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia yêu cầu Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, đơn vị, địa phương cần quán triệt, thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm cụ thể như:
Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương quán triệt, thực hiện hiệu quả các chuyên đề, kế hoạch, văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Chủ động nắm chắc, dự báo sát, đúng tình hình; xác định tuyến, địa bàn, đối tượng trọng điểm, mặt hàng, các hoạt động nổi lên; nhận diện phương thức, thủ đoạn hoạt động mới; đề ra các giải pháp phù hợp nhằm đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả thuộc lĩnh vực, địa bàn phụ trách, quản lý.
Đồng thời, chỉ đạo kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các ngành, lực lượng, đơn vị, địa phương xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch, chuyên đề, cao điểm, giải pháp kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn, xử lý hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; chủ động trao đổi, chia sẻ thông tin, phối hợp lực lượng, đơn vị, địa phương kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tập trung đánh trúng, đánh đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu đường dây, ổ nhóm, tụ điểm phức tạp, nổi cộm. Tăng cường kiểm tra, phát hiện, ngặn chặn, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân vi phạm kỷ luật, pháp luật, bao che, tiếp tay, bảo kê hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả công tác của đơn vị, địa phương mình quản lý.
Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia phối hợp Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các lực lượng, đơn vị thực hiện chuyên đề, kế hoạch, văn bản chỉ đạo của các cấp về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Tiếp tục rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc về thể chế, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, tham mưu kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Chủ trì, phối hợp Ban Chỉ đạo 389 các bộ, ngành, địa phương kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện các chuyên đề, kế hoạch, văn bản chỉ đạo về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tổ chức các hội nghị, hội thảo, tập huấn về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.